ISRO NVS-03 Launch Success: భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ ఇస్రో (ISRO) భారత్‌కు చెందిన తదుపరి తరం నావిగేషన్ ఉపగ్రహం NVS-03ను విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధవన్ స్పేస్ సెంటర్ నుంచి GSLV-F18 రాకెట్ ద్వారా ఈ ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలోకి పంపించారు. సుమారు 50 మీటర్ల ఎత్తు, మూడు దశలతో కూడిన ఈ రాకెట్ ప్రయోగ సమయంలో దాదాపు 420 టన్నుల బరువు కలిగి ఉంది. 2,232 కిలోగ్రాముల బరువున్న NVS-03 ఉపగ్రహాన్ని జియోస్టేషనరీ ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్ (GTO)లో ప్రవేశపెట్టడం ఈ మిషన్ ప్రధాన లక్ష్యం కాగా, అది విజయవంతంగా పూర్తయింది.

NVS-03 ప్రయోగంలో ప్రత్యేక సాంకేతిక ఏర్పాట్లు

ఇస్రో మిషన్ వివరాల ప్రకారం, ఉపగ్రహాన్ని ప్రవేశపెట్టిన కక్ష్యలో భూమికి అత్యంత సమీప దూరం సుమారు 170 కిలోమీటర్లు, అత్యంత దూరం 37,023 కిలోమీటర్లు. ఈ కక్ష్య వంపు 20.75 డిగ్రీలుగా ఉంది. ఈ ప్రయోగంలో ఇస్రో ఒక ప్రత్యేకమైన సాంకేతిక ఏర్పాటును ఉపయోగించింది. ఇందులో ఉపగ్రహంలోని పైరో టెక్నాలజీ ద్వారా పనిచేసే వాల్వ్‌లు ప్రయోగానికి ముందే తెరుచుకున్నాయి. సాధారణంగా ప్రయోగ సమయంలో ఏర్పడే తీవ్రమైన కంపనాల నుంచి స్పేస్‌క్రాఫ్ట్ ఇంధన వ్యవస్థను రక్షించేందుకు ప్రొపెల్లెంట్ సప్లై వ్యవస్థను వేరుగా ఉంచుతారు.

NVS-02 సమస్య మళ్లీ రాకుండా ప్రత్యేక చర్యలు

జనవరి 2025లో జరిగిన NVS-02 మిషన్ సందర్భంగా ఎదురైన కనెక్టర్ సమస్య మళ్లీ తలెత్తకుండా ఉండేందుకు ఈ ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేసినట్లు సమాచారం. ఆ సమస్య కారణంగా NVS-02 ఉపగ్రహం నిర్ణయించిన కక్ష్యకు పూర్తిస్థాయిలో చేరలేకపోయింది. ఈ నేపథ్యంలో మిషన్ విజయాన్ని నిర్ధారించేందుకు నిపుణులు సూచించిన సవరణలు, భద్రతా చర్యలను NVS-03 ప్రయోగంలో అమలు చేశారు.

అసలు NVS-03 ఉపగ్రహం అంటే ఏమిటి?

NVS-03 అనేది భారత తదుపరి తరం నావిగేషన్ ఉపగ్రహ వ్యవస్థలో మూడో ఉపగ్రహం. భారత స్వదేశీ నావిగేషన్ వ్యవస్థ IRNSS (Indian Regional Navigation Satellite System) సేవలను నిరంతరంగా కొనసాగించేందుకు దీనిని రూపొందించారు.

ఈ ఉపగ్రహంలో:

స్వదేశీ రూబిడియం అటామిక్ క్లాక్
ఇతర అటామిక్ క్లాక్‌లు
L1 బ్యాండ్ సిగ్నల్
L5 బ్యాండ్ సిగ్నల్
S బ్యాండ్ సిగ్నల్
వంటి ఆధునిక సాంకేతిక వ్యవస్థలు ఉన్నాయి. ఈ ఉపగ్రహం ద్వారా భారతదేశం మొత్తం, అలాగే భారత భౌగోళిక సరిహద్దుల చుట్టూ సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల వరకు నావిగేషన్ సేవలు అందుబాటులోకి వస్తాయి.

GSLV-F18 ప్రత్యేకత ఏమిటి?

GSLV-F18 అనేది భారత జియోసింక్రోనస్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (GSLV) సిరీస్‌లో ఒక ముఖ్యమైన ప్రయోగ వాహనం. ఇది NVS-03 ఉపగ్రహాన్ని జియోస్టేషనరీ ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్ (GTO)లో ప్రవేశపెట్టేందుకు ఉపయోగించారు. శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధవన్ స్పేస్ సెంటర్ (SHAR) రెండో లాంచ్ ప్యాడ్ నుంచి ఈ రాకెట్‌ను ప్రయోగించారు.

‘నావిక్’ వ్యవస్థకు NVS-03 ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

NVS-03 ఉపగ్రహం భారత స్వదేశీ ప్రాంతీయ ఉపగ్రహ నావిగేషన్ వ్యవస్థ NavIC (Navigation with Indian Constellation)కు ఎంతో కీలకమైనది. ఇందులో స్పేస్ అప్లికేషన్స్ సెంటర్ అభివృద్ధి చేసిన స్వదేశీ రూబిడియం అటామిక్ క్లాక్ను అమర్చారు. ఈ ఉపగ్రహం L1, L5, S బ్యాండ్లలో సిగ్నల్స్‌ను ప్రసారం చేస్తుంది.

L1 బ్యాండ్ వల్ల కలిగే ప్రయోజనం

NVS-03లో L1 బ్యాండ్ను చేర్చడం వల్ల ఆధునిక స్మార్ట్‌ఫోన్లలోని సివిలియన్ నావిగేషన్ చిప్‌సెట్లతో ఈ వ్యవస్థ మరింత అనుకూలంగా పనిచేస్తుంది. అంతేకాకుండా స్మార్ట్‌ఫోన్లు, వేర్‌బుల్ ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు, ఆధునిక నావిగేషన్ పరికరాలు వంటి వాటిలో NavIC సేవలను మరింత సులభంగా ఉపయోగించుకోవచ్చు.

చివరి జియోస్టేషనరీ కక్ష్యకు ఎలా చేరుకుంటుంది?

మొదట ఉపగ్రహాన్ని జియోస్టేషనరీ ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్ (GTO)లో ప్రవేశపెట్టారు. అక్కడి నుంచి ఉపగ్రహం తన కక్ష్యను క్రమంగా పెంచుకునేందుకు అనేక దశల్లో కక్ష్య మార్పుల ప్రక్రియను చేపడుతుంది. ఈ ప్రక్రియ పూర్తైన తర్వాత NVS-03 ఉపగ్రహం 32.5 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశం వద్ద తన తుది జియోస్టేషనరీ కక్ష్యలో స్థిరపడుతుంది.