మన జీవితంలో కొన్ని ప్రశ్నలు చాలా సులభంగా అనిపిస్తాయి. కానీ వాటికి సమాధానం చెప్పే సమయంలోనే మన ఆలోచనా విధానం ఎంత భిన్నంగా ఉందో తెలుస్తుంది. ముఖ్యంగా ఒక ప్రశ్నను మనం ఏ కోణంలో చూస్తున్నాం? దానిలో దాగి ఉన్న అసలు అర్థాన్ని గుర్తించగలుగుతున్నామా? అనేదే మన తెలివితేటలకు పరీక్షగా నిలుస్తుంది. అలాంటి ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న ఒకటి ప్రస్తుతం చాలామందిని ఆలోచింపజేస్తోంది. అదే..
ఒక్క చేత్తో ఏనుగును ఎలా ఎత్తగలరు?
ఈ ప్రశ్న వినగానే చాలామంది ఏనుగును ఎత్తడానికి ఎంత బలం కావాలి? ఏదైనా యంత్రాన్ని ఉపయోగించవచ్చా? క్రేన్ సహాయం తీసుకోవాలా? అనే కోణంలో ఆలోచిస్తారు. మరికొందరు అసలు ఏనుగును ఒక్క చేత్తో ఎత్తడం సాధ్యమేనా? అని ప్రశ్నించుకుంటారు. కానీ ఈ ప్రశ్నకు చెప్పిన సమాధానం మాత్రం అందరినీ ఆశ్చర్యపరుస్తుంది.
ప్రశ్నకు సమాధానం ఇదే!
ప్రశ్న: ఒక్క చేత్తో ఏనుగును ఎలా ఎత్తగలరు?
సమాధానం: అది అసలు సమస్యే కాదు. ఎందుకంటే ఒక్క చేతి ఉన్న ఏనుగు మీకు ఎక్కడా కనిపించదు కదా! ఈ సమాధానం వినగానే నవ్వు రావచ్చు. కానీ ఇందులో ఒక గొప్ప ఆలోచనా విధానం దాగి ఉంది. మనం ప్రశ్నను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోకుండా, దానికి సమాధానం వెతకడంలోనే ఎక్కువ సమయం గడుపుతుంటాం. ఈ చిన్న ప్రశ్న మాత్రం సమస్యను చూసే కోణాన్ని మార్చుకోవాలని చెబుతోంది.
ఈ సమాధానం వెనుక ఉన్న చమత్కారం ఏమిటంటే.. ప్రశ్న అడిగిన వ్యక్తి ఏనుగును ఎలా ఎత్తాలో అడిగారు. కానీ సమాధానం చెప్పిన వ్యక్తి ఏనుగుకు ఒకే చేయి ఉంటుందా? అనే ప్రశ్నను ముందుకు తీసుకొచ్చారు. అంటే ప్రశ్నలోని పరిస్థితినే మరో కోణంలో విశ్లేషించారు. సాధారణంగా అందరూ ఆలోచించే దారిలో కాకుండా, ప్రశ్నలో దాగి ఉన్న చిన్న విషయాన్ని గుర్తించి సమాధానం చెప్పారు. ఈ ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న UPSC ఇంటర్వ్యూలో 14వ ర్యాంకు సాధించి, ఇండియన్ ఇంజినీరింగ్ సర్వీసెస్ (IES) ఎంచుకున్న అభ్యర్థి ఈ సమాధానం చెప్పాడు. అయితే ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన అభ్యర్థి పేరు, ఇంటర్వ్యూ తేదీ, అధికారిక రికార్డులు వంటి వివరాలు స్పష్టంగా అందుబాటులో లేవు. UPSC ఇంటర్వ్యూలో అభ్యర్థి సమాధానం ప్రస్తుతం నెట్టింట వైరల్‌గా మారింది.
సమస్యను పరిష్కరించే ముందు ప్రశ్నను అర్థం చేసుకోండి!
సాధారణంగా ఏదైనా సమస్య ఎదురైతే వెంటనే దానికి పరిష్కారం వెతకడం ప్రారంభిస్తాం. కానీ అసలు సమస్య ఏమిటి? అది నిజంగా సమస్యేనా? మనం దాన్ని సరైన విధంగా అర్థం చేసుకున్నామా? అనే విషయాలను పరిశీలించడం మర్చిపోతాం. ఒక్క చేత్తో ఏనుగును ఎత్తడం ఎలా అనే ప్రశ్నలోనూ ఇదే జరుగుతుంది. మన ఆలోచన మొత్తం ఏనుగును ఎత్తే మార్గాల చుట్టూ తిరుగుతుంది. కానీ ప్రశ్నలోని అసలు మెలికను గుర్తిస్తే సమాధానం చాలా సులభంగా కనిపిస్తుంది. దీన్నే భిన్నంగా ఆలోచించడం (Lateral Thinking) అంటారు. అంటే ఒక సమస్యను సాధారణ పద్ధతిలో కాకుండా, కొత్త కోణంలో పరిశీలించి పరిష్కారాన్ని కనుగొనడం.
ఈ ప్రశ్నలో దాగి ఉన్న అసలు పాఠం ఏమిటి?
ఈ చిన్న ప్రశ్న మనకు ఒక పెద్ద జీవిత పాఠాన్ని నేర్పుతుంది. అదే సమస్యను పరిష్కరించడానికి ముందు, ఆ సమస్యను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవడం. ఉదాహరణకు, మనకు ఏదైనా పని కష్టంగా అనిపించినప్పుడు వెంటనే దానికి పరిష్కారం వెతకడం ప్రారంభిస్తాం. కానీ అసలు ఆ పని ఎందుకు కష్టంగా అనిపిస్తోంది? మనం అనవసరమైన పరిమితులు పెట్టుకున్నామా? సమస్యను మరో కోణంలో చూడవచ్చా? అని ప్రశ్నించుకోం. కొన్నిసార్లు మనం వెతుకుతున్న పరిష్కారం మన ముందే ఉంటుంది. కానీ మన ఆలోచనా విధానం ఒకే దిశలో ఉండటం వల్ల దాన్ని గుర్తించలేకపోతాం.
జీవితంలోనూ ఈ ఆలోచనా విధానం ఎంతో అవసరం!
- పోటీ పరీక్షల్లో: కేవలం పుస్తకాల్లో చదివిన విషయాలే కాకుండా, ప్రశ్నను అర్థం చేసుకుని సమాధానం చెప్పే సామర్థ్యం కూడా అవసరం. ముఖ్యంగా ఇంటర్వ్యూలలో అభ్యర్థి తార్కికంగా ఆలోచించగలడా? ఒత్తిడిలో సమయస్ఫూర్తితో స్పందించగలడా? అనే అంశాలు ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంటాయి.
- ఉద్యోగాల్లో: ఒక పని అనుకున్న విధంగా జరగనప్పుడు సమస్యను వేరే కోణంలో విశ్లేషించడం ద్వారా కొత్త పరిష్కారాలు కనుగొనవచ్చు. ఇదే నైపుణ్యం ఒక మంచి ఉద్యోగిని సమర్థవంతమైన నాయకుడిగా తీర్చిదిద్దుతుంది.
- వ్యాపారంలో: ఇతరులు ఒక అవకాశాన్ని సమస్యగా చూస్తుంటే, భిన్నంగా ఆలోచించే వ్యక్తి అందులోనే కొత్త వ్యాపార అవకాశాన్ని గుర్తించగలడు.
- వ్యక్తిగత జీవితంలో: ప్రతి సమస్యకు వెంటనే ఆందోళన చెందకుండా, కొంత సమయం తీసుకుని అసలు పరిస్థితిని అర్థం చేసుకుంటే మెరుగైన నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు.
ఇలాంటి ప్రశ్నలు ఎందుకు ప్రత్యేకం?
ఇలాంటి ప్రశ్నలను సాధారణంగా బ్రెయిన్ టీజర్స్ లేదా తార్కిక ఆలోచనను పరీక్షించే ప్రశ్నలుగా పరిగణిస్తారు. వీటికి సమాధానం చెప్పడానికి పెద్దగా పుస్తక పరిజ్ఞానం అవసరం లేదు. ప్రశ్నలోని పదాలను జాగ్రత్తగా గమనించడం, అందులోని ఊహలను గుర్తించడం, సాధారణ ఆలోచనా విధానాన్ని దాటి కొత్త కోణంలో ఆలోచించడం ముఖ్యం. ఇక్కడ ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. ప్రతి ప్రశ్నకూ మనం అనుకున్న అర్థమే ఉండాలని లేదు. కొన్నిసార్లు ప్రశ్నను మరోసారి చదవడం, అందులోని చిన్న పదాలను పరిశీలించడం ద్వారా సమాధానం దొరికిపోతుంది.
ఒక్క చేత్తో ఏనుగును ఎత్తడం ఎలా సాధ్యం? అని ఆలోచిస్తూ సమయాన్ని వృథా చేసుకునే బదులు, అసలు ప్రశ్నలో ఏనుగు గురించి ఏమి అడిగారు? అనే విషయాన్ని గమనిస్తే సమాధానం సులభంగా దొరుకుతుంది. జీవితంలో ప్రతి సమస్యకూ పెద్ద పరిష్కారం అవసరం లేదు. కొన్నిసార్లు మనం ఆలోచించే కోణాన్ని మార్చుకుంటే చాలు.. సమాధానం మన ముందే కనిపిస్తుంది. కాబట్టి ఇకపై ఏదైనా సమస్య ఎదురైనప్పుడు ఒకసారి ఆగి ఆలోచించండి. సమస్యను పరిష్కరించే ముందు.. అసలు సమస్య ఏమిటో ప్రశ్నించుకోండి!